Korzystanie z doradztwa zewnętrznego
Współpraca z zewnętrznymi ekspertami to jeden z najważniejszych sposobów wprowadzania profesjonalnej wiedzy do firmy rodzinnej. Może mieć charakter stały (np. stała obsługa w zakresie doradztwa podatkowego) lub doraźny (konsultacje przy konkretnym problemie- np. transformacji cyfrowej, sukcesji), w zależności od potrzeb i typu doradztwa.
Dlaczego firmy rodzinne rzadziej korzystają z doradców?
Badania pokazują, że firmy rodzinne są mniej skłonne do korzystania z doradców zewnętrznych niż przedsiębiorstwa nierodzinne. Wynika to m.in. z:
chęci zachowania niezależności i kontroli,
obawy przed ingerencją w sprawy rodzinne,
braku zaufania do zewnętrznych ekspertów i wiary we własną intuicję,
ograniczeń finansowych (doradztwo bywa postrzegane jako kosztowne),
braku wiedzy, gdzie szukać rzetelnej, profesjonalnej pomocy.
Podobne bariery pojawiają się przy decyzjach o outsourcingu (np. księgowości czy IT).
Najczęstsze obszary doradztwa
Mimo barier istnieją obszary, w których firmy rodzinne stosunkowo często angażują ekspertów zewnętrznych:
usługi księgowe (m.in. prowadzenie ksiąg, sprawozdawczość, podatki),
usługi prawne, wsparcie zarządcze - zwłaszcza przy planowaniu i przeprowadzaniu sukcesji (testamenty, umowy właścicielskie, struktury własności).
Jak firmy rodzinne wybierają doradców?
Dla firm rodzinnych kluczową rolę odgrywa zaufanie do doradcy.
Najczęściej wybierani są eksperci, z którymi firma ma już dobre doświadczenia, albo osoby polecone przez zaufane kontakty (rodzinę, innych przedsiębiorców, bank).
Doradca powinien być nie tylko specjalistą w swojej dziedzinie, ale również osobą empatyczną, umiejącą słuchać zarówno biznesu, jak i rodziny, rozumiejącą emocje i relacje międzypokoleniowe.
W wielu przypadkach praca doradcy ma częściowo charakter „terapeutyczny”: pomaga rozmawiać o konfliktach, sukcesji i podziale ról w rodzinie, a nie tylko o twardych kwestiach biznesowych.
Jakich efektów może oczekiwać firma rodzinna?
Współpraca z doradcami zewnętrznymi ma zwykle dwa cele:
Cele biznesowe: lepsze wyniki finansowe, wzrost sprzedaży, wyższa efektywność, bezpieczeństwo prawne, większa szansa przetrwania firmy w trudnym otoczeniu rynkowym.
Cele rodzinne: dobrobyt rodziny (budowa i ochrona majątku), wsparcie przygotowania sukcesorów do roli właścicieli i menedżerów, uporządkowanie relacji i zasad współpracy między pokoleniami.
Badania opisują m.in. pozytywny wpływ doradców na proces przygotowania następcy (co zwiększa szanse udanej, bezkonfliktowej sukcesji) oraz na poprawę jakości decyzji strategicznych.
Doradztwo jako alternatywa wobec zatrudniania menedżerów
Z perspektywy profesjonalizacji firmy rodzinnej doradztwo zewnętrzne może być atrakcyjną alternatywą wobec zatrudniania ekspertów na etat:
więcej elastyczności – możliwość współpracy doraźnej lub stałej, w zależności od potrzeb i budżetu,
mniejsza ingerencja w relacje rodzinne niż przy zatrudnieniu zewnętrznego menedżera do zarządu,
możliwość szybkiego uzupełnienia braków kompetencyjnych (strategia, finanse, prawo, HR, digitalizacja),
dostęp do obiektywnej, opartej na danych argumentacji, mniej podatnej na rodzinne emocje i konflikty.
W badaniach nad profesjonalizacją firm rodzinnych korzystanie z doradztwa zewnętrznego (w dowolnym obszarze, w formie stałej lub doraźnej) jest traktowane jako konkretny przejaw rosnącego poziomu profesjonalizacji.
Na podstawie:
B. Żukowska B., Profesjonalizacja przedsiębiorstw rodzinnych. Efekty ekonomiczne, CH Beck, Warszawa 2021.
A. Reddrop, G. Mapunda, Family Businesses: Seekers of Advice, „Journal of Family Business Management” 2015, 5(1), s. 93.
F. Barbera, T. Hasso, Do We Need to Use an Accountant? The Sales Growth and Survival Benefits to Family SMEs, „Family Business Review” 2013, 26(3), s. 280–281.
A. Michel, N. Kammerlander, Trusted Advisors in a Family Business’s Succession-Planning Process - An Agency Perspective, „Journal of Family Business Strategy” 2015, 6(1), s. 55.